Co oznacza diagnoza raka piersi?

Rak piersi to złośliwy nowotwór, który powstaje ze zmienionych komórek tkanki piersi. Takie komórki rosną w sposób niekontrolowany i wypierają zdrową tkankę. Rak piersi jest najczęstszym nowotworem u kobiet, w rzadkich przypadkach chorują również mężczyźni. Warto wiedzieć, że dziś chorobę tę wykrywa się wcześnie i leczy wieloma sprawdzonymi metodami, dzięki czemu rokowania w ostatnich latach wyraźnie się poprawiły.

Kiedy w opisie badania pojawia się słowo rak lub carcinoma, budzi to zrozumiały niepokój. Niepokojący wynik lub wysoka kategoria w badaniu obrazowym nie oznacza jednak automatycznie, że jest to rak. Wiele zmian po dokładniejszej ocenie okazuje się łagodnych. Ten tekst wyjaśnia, co opisują najczęstsze pojęcia w wyniku badania piersi. Nie zastępuje rozmowy z lekarzem, ponieważ znaczenie Twojego wyniku zawsze ocenia zespół leczący wspólnie z Tobą. Taka diagnoza zmienia wiele naraz i zrozumiałe jest uczucie przytłoczenia. Nie trzeba niczego decydować od razu i można poświęcić tyle czasu, ile potrzeba.

Jak to jest opisane w wyniku badania

Wynik badania piersi powstaje zwykle w dwóch etapach. Najpierw badania obrazowe, takie jak mammografia, USG lub rezonans magnetyczny, opisują to, co widać. Dopiero pobranie próbki tkanki (biopsja) pokazuje, z jaką zmianą mamy do czynienia. Poniższe pojęcia opisują cechy zmiany, a nie oceniają jeszcze Twojej indywidualnej sytuacji. Dopiero pełny obraz ze wszystkich badań tworzy podstawę do dalszych kroków.

BI-RADS to klasyfikacja określająca, jak podejrzany jest obraz. Kategorie sięgają od 0 do 6. Niska kategoria oznacza obraz prawidłowy lub najprawdopodobniej łagodny, wyższa kategoria oznacza, że zalecana jest dalsza diagnostyka. BI-RADS jest więc oceną obrazu, a nie ostateczną diagnozą.

Zmiana ogniskowa to wyraźnie odgraniczony obszar w tkance, który odróżnia się od otoczenia. Mikrozwapnienia to bardzo drobne złogi wapnia widoczne w obrazie. Oba opisy oznaczają na razie tylko tyle, że dany obszar wymaga dokładniejszej oceny.

Czasem w wyniku pojawia się też określenie in situ. Oznacza ono, że zmienione komórki są jeszcze ograniczone do miejsca powstania i nie przekroczyły otaczającej struktury. Poza tym opis często podaje wielkość i dokładne położenie zmiany oraz stronę, której dotyczy. Nie każdy wynik zawiera wszystkie te informacje.

Po pobraniu próbki tkanki pojawiają się pojęcia z zakresu patologii. Rak inwazyjny przewodowy wywodzi się z przewodów mlecznych, a rak inwazyjny zrazikowy z zrazików gruczołowych. Słowo inwazyjny oznacza, że komórki wykroczyły poza swoją pierwotną strukturę. Stopień złośliwości (grading) od G1 do G3 określa, jak bardzo komórki pod mikroskopem różnią się od prawidłowej tkanki. Receptory hormonalne ER i PR pokazują, czy komórki mają miejsca wiązania dla hormonów estrogenu i progesteronu. HER2 opisuje określoną cechę na powierzchni komórki. Ki-67 mówi, jak wiele komórek właśnie się dzieli. Te informacje pomagają zespołowi dokładnie opisać chorobę i dopasować kolejne kroki do Twojej sytuacji.

Dlaczego decyzję podejmuje zespół

O dalszym postępowaniu nie decyduje jedna osoba, lecz tak zwane konsylium (tumor board). Jest to narada, podczas której spotykają się specjaliści z różnych dziedzin, między innymi z senologii (dziedziny zajmującej się chorobami piersi), onkologii, radiologii, patologii i chirurgii. Wspólnie analizują wszystkie wyniki, od obrazów, przez próbkę tkanki, po Twoją indywidualną sytuację.

Z tego wspólnego spojrzenia powstaje propozycja dopasowana do Ciebie. Nie pozostajesz przy tym na uboczu: zespół omawia zalecenie z Tobą, odpowiada na pytania i podejmuje decyzje razem z Tobą. Dzięki temu uwzględnia się różne punkty widzenia i nic nie zostaje pominięte.

Do pracy konsylium należy również to, że zalecenia opierają się na aktualnych wytycznych fachowych, a jednocześnie uwzględniają Twoją sytuację i Twoje życzenia. Jeśli chcesz, możesz poprosić o spokojne wyjaśnienie zalecenia i o jego wersję na piśmie.

O co można zapytać lekarza

Wielu osobom pomaga przygotowanie pytań i zapisanie odpowiedzi. Można też przyjść z bliską osobą. Nie ma przy tym niewłaściwych pytań, można poruszyć także przebieg leczenia, wsparcie w codzienności czy rehabilitację. Przykładowe pytania to:

• Co dokładnie pokazuje mój wynik i jakich badań jeszcze brakuje?
• Co oznaczają dla mojej sytuacji poszczególne informacje, takie jak stopień złośliwości czy receptory?
• Kto należy do mojego zespołu leczącego i kto jest osobą kontaktową?
• Jakie są kolejne kroki i ile czasu mam na podjęcie decyzji?
• Gdzie mogę uzyskać drugą opinię lekarską?

Kiedy warto zgłosić się do lekarza bez zwłoki

Jeśli wynik zaleca dalszą diagnostykę, ważne jest, aby zgłosić się na umówioną wizytę i jej nie odkładać. Również wtedy, gdy pojawiają się nowe zmiany, warto skonsultować je z lekarzem, zamiast czekać. Należą do nich nowy wyczuwalny guzek, zmiany skóry lub brodawki oraz wyciek z brodawki.

Szybka konsultacja służy bezpieczeństwu i nie oznacza, że dzieje się coś złego. Często zmiana szybko się wyjaśnia. W razie wątpliwości lepiej zapytać raz więcej, niż zatrzymać obserwację dla siebie. Zgłoś się także wtedy, gdy nie masz pewności, jak rozumieć wynik lub pismo lekarskie. Zespół traktuje takie pytania poważnie.

Gdzie można znaleźć wsparcie

Z taką wiadomością nikt nie musi radzić sobie sam. Oprócz zespołu leczącego dostępne są bezpłatne i poufne formy pomocy. Poradnie onkologiczne pomagają w sprawach medycznych, psychicznych i codziennych. W grupach wsparcia można porozmawiać z osobami, które przeżywają coś podobnego. Przy dużym obciążeniu psychicznym pomaga psychoonkologia, czyli wsparcie psychologiczne przeznaczone dla osób z chorobą nowotworową.

W Polsce wiarygodnych informacji udzielają ośrodki onkologiczne oraz organizacje takie jak Narodowy Instytut Onkologii i Polskie Towarzystwo Onkologiczne. Warto też aktywnie poprosić swój zespół o wsparcie, ponieważ może on skierować do odpowiedniej poradni w pobliżu. Również bliscy mogą skorzystać ze wsparcia, ponieważ choroba często dotyczy całego otoczenia. Wiele poradni jest wyraźnie otwartych także dla osób bliskich.